ماده ۱۹۰ قانون مدنی
شرایط اساسی صحت معامله
متن رسمی ماده
برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است: ۱- قصد و رضا طرفین؛ ۲- اهلیت طرفین؛ ۳- موضوع معین که مورد معامله باشد؛ ۴- مشروعیت جهت معامله.
به زبان ساده
ماده ۱۹۰ چهار شرط بنیادین برای صحت معامله تعیین میکند: قصد و رضا، اهلیت، معین بودن موضوع و مشروع بودن جهت. اگر یکی از این شرایط نباشد، معامله ممکن است باطل یا غیرنافذ باشد. این ماده بهعنوان چکلیست پایه در بررسی اعتبار قراردادها استفاده میشود.
شرح ماده
قصد و رضا: طرفین باید واقعاً قصد معامله داشته باشند و رضایت آنها بدون اکراه باشد.
اهلیت: طرفین باید اهلیت قانونی برای انجام معامله داشته باشند.
موضوع معین: مورد معامله باید قابل تعیین و مشخص باشد.
مشروعیت جهت: هدفی که طرفین از معامله دنبال میکنند نباید غیرقانونی باشد.
مثال
اگر کسی مالی را بفروشد اما در واقع قصد فروش نداشته و فقط برای فریب طرف مقابل امضا کرده باشد، شرط قصد و رضا محل اشکال است و اعتبار معامله باید با توجه به اوضاع و احوال بررسی شود.
نکته مهم
بررسی بطلان یا عدم نفوذ معامله نیازمند تطبیق با مواد مرتبط و اوضاع واقعی است.
مواد مرتبط
ماده ۱۰ — اصل آزادی قراردادها
ماده ۱۰ به اشخاص اجازه میدهد روابط خود را با توافق و در قالبهایی که قانون صریحاً منع نکرده است تنظیم کنند. این ماده پایه اصل آزادی قراردادها در حقوق ایران است و به قراردادهای خصوصی، حتی اگر در قانون نامی برای آنها ذکر نشده باشد، اعتبار میبخشد. شرط اصلی نفوذ قرارداد، مخالف نبودن آن با متن صریح قانون است. ماده ۱۰ جایگزین قواعد آمره یا تشریفات قانونی مانند تنظیم سند رسمی برای برخی معاملات نمیشود.
ماده ۲۱۹ — لزوم وفا به عقد
ماده ۲۱۹ اصل لزوم قراردادها را بیان میکند: قرارداد معتبر باید اجرا شود و طرفین نمیتوانند یکطرفه از آن خارج شوند، مگر با توافق (اقاله) یا استفاده از یکی از اسباب قانونی فسخ. این ماده مکمل ماده ۱۰ است.
ماده ۲۲۰ — عرف و عادت در اجرای قرارداد
ماده ۲۲۰ میگوید قرارداد فقط شامل چیزهایی نیست که صریحاً نوشته شده است؛ عرف و عادت و قانون نیز میتوانند آثاری به قرارداد اضافه کنند. این ماده در اختلافهایی کاربرد دارد که متن قرارداد درباره یک موضوع سکوت کرده است.
ماده ۳۳۸ — تعریف بیع
ماده ۳۳۸ بیع را چنین تعریف میکند: انتقال مالکیت یک عین در برابر عوض معلوم. این تعریف سه رکن دارد: تملیک، عین بودن مورد معامله و معلوم بودن عوض. بیع یکی از رایجترین عقود در زندگی روزمره است.
منبع متن: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی — مشاهده منبع
متن ماده باید پیش از استناد رسمی با آخرین نسخه قانون تطبیق داده شود. این صفحه آموزشی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.